Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından duyurulan ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) taslak çalışmasının ayrıntıları belli oldu.
İl il ve hane hane çıkarılan gelir haritasına göre, hane halkı toplam geliri en düşük emekli maaşı seviyesi olan 23.552 TL’nin altında kalan aileler sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınacak.
Sabah’ta yer alan verilere göre taslak modele göre; SGK, Gelir İdaresi, banka hesap hareketleri ve tapu kayıtları entegre edilerek hane geliri dijital sistem üzerinden otomatik tespit edilecek ve barajın üzerinde geliri olan haneler kapsama alınmayacak.
VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR?
Yürütülen taslak çalışmada vatandaşlık maaşı olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) hane halkı geliri belirli ücretin altında kalan ailelerin gelirini belirlenen bir düzeye tamamlamayı amaçlayan sosyal yardım modeli olarak tanımlanıyor.
ÖDEME KRİTERİ NE OLACAK?
Taslak çalışmada, vatandaşlık maaşından yararlanmak için bir ailede eve giren toplam gelirin en düşük emekli maaşı olan 23 bin 552 TL’nin altında bulunması gerekiyor. Bu gelirin üstünde olan hanelere destek ödemesi planlanmıyor.
YARDIM MİKTARININ SINIRI NE?
Yürütülen çalışmada geliri düşük vatandaşlara verilecek destek miktarı kademeli olarak belirlenecek.
HANGİ KALEMLERİ KAPSAYACAK?
Destek ödemelerinin, elektrik, doğalgaz, barınma ve yakacak yardımını içeren “konut desteği”, çocuk yardımı, kira ve abonelik faturaları desteği ile gıda yardımı kalemlerinde yapılması planlanıyor. Böylece hane gelirini tamamlayıcı işlev sağlanmış olacak.
GELİR SEVİYESİ NASIL BELİRLENECEK?
İhtiyaç sahibi vatandaşların gelirlerini belirlemek amacıyla Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfların elindeki veriler esas alınacak.
SGK, gelir idaresi genel müdürlüğü, banka hesap hareketleri, tapu gibi veriler girilecek. Maaşı, kira ödeyip ödemediği, çocuğu olup olup olmadığı, tek başına yaşayıp yaşamadığı, sürekli muhtaçlığı belirlenecek.
Geliri düşük vatandaşların tespiti için kapı kapı gezilmeyecek. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nden emeklilerin de yararlanması öngörülüyor.
ÖNCELİK
Yeni destek sistemiyle hem aileler hem de yaşlı vatandaşlar sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınmış olacak. Giderek artan yaşlı nüfus ve bunların sorunları destek ödeme programında öncelikli olarak dikkate alınacak. Sürekli hastalık ve bakıma muhtaç olanlar da öncelikli destek alacaklar arasında yer alacak.
YARDIMLAR NASIL BELİRLENECEK?
23 bin 552 TL emekli maaşı olan hanede başka hiçbir gelir yoksa ve kirada oturuyorlarsa “kira” yardımı yapılacak. Özellikle metropollerde “kira” yardımına öncelik verilecek. İklim bakımından Erzurum, Sivas, Ardahan Kars gibi soğuk yerlerde doğalgaz gibi “enerji” desteğinde bulunulacak.
Kırsal kesim ve metropollerin etrafından sayfiyelerde “gıda” yardımı yapılacak. Bazı hanelere ihtiyaçlarına göre gıda, enerji, kira gibi birden çok kalemde ödeme yapacak. Ancak bu ödeme üst sınırı aşamayacak.
2026 yılında 917 milyar TL olarak belirlenen sosyal yardımların 388 milyar TL’lik bölümünü Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı vatandaşa ulaştırıyor. Devlet, Aile Bakanlığı’nı destekleriyle birlikte 67 ayrı yardım kalemiyle sosyal yardım desteğinde bulunuyor
Yapılan etki analizi çalışmasında ihtiyaç sahibi hane sayısının 2.5 milyonu, yardım miktarının da 1.5 trilyonu bulması tahmin ediliyor.
NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
İl il yapılan tespitler sonrasında destek sistemi ilk olarak pilot yerlerde başlayacak. Pilot iller Aralık 2026’ya kadar belirlenecek ve ödemeler 2027 yılının ilk çeyreğinde başlayacak. Destek programı uygulamasının başarısı takip edilecek, aksayan yönler varsa çözülecek ve 2027 yılında tüm illeri kapsayacak şekilde yaygınlaştırılacak
Sistem istihdamı ve iş gücüne katılımı engellemeyecek şekilde planlanacak. Düzenlemeye ilişkin önümüzdeki süreçte Meclis’e bir yasa teklifi sunulacak.
BAŞVURU NEREDEN, NASIL YAPILACAK?
Destek ödemelerinden yararlanmak için başvuru yapanlar, oluşturulacak “merkezi sisteme” kayıt olmak zorunda. Başvurular e-devlet ve Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakıfları üzerinden de yapılabilecek. Belirlenecek kriterler doğrultusunda başvurular elektronik sistemle otomatik sonuçlandırılacak.
GELİR DEĞİŞİRSE YARDIM SÜRECEK Mİ?
Başvuruları elektronik sistem üzerinden kontrol edilecek olan vatandaşların destek programına kabul edilmeleri halinde aylık hane gelirleri her ay kontrol edilecek. Gelir artışı görülen vatandaşlar sistemden çıkarılacak.
YARDIMLAR KARTA MI YATACAK?
Evet, destek verilecek vatandaşlar için “vatandaşlık maaşı kartı” çıkarılacak. Verilecek tüm destek ödemeleri bu kartta toplanacak. Vatandaş destek ödemelerinin bir kısmını nakit çekebilirken, gıda ve temizlik maddeleri gibi ihtiyaçlarını da verilecek kartla indirimli olarak karşılayabilecek.
